Tłuszcze

Tłuszcze, zwane również lipidami, stanowią główne źródło energii, a ich rola w organizmie jest bardzo istotna, ponieważ jako składnik błon komórkowych stanowią podstawowy rozpuszczalnik dla nierozpuszczalnych w wodzie związków ważnych pod względem biologicznym (np. witamin A, D, E czy K).

Tłuszcze

Dzięki tłuszczom produkty mają nadane pożądane cechy organoleptyczne, takie jak smak, barwa i konsystencja. Ponieważ są one najbardziej kalorycznym składnikiem odżywczym (1g = 9kcal), ich spożycie wymaga wzmożonego kontrolowania, zwłaszcza w przypadku tłuszczy zwierzęcych. Jego całkowity udział w diecie powinien stanowić optymalnie nie więcej niż 30% ogólnej ilości przyswajanych kalorii.

Budowa i właściwości

Lipidy należą do grupy naturalnych związków organicznych, których nie można rozpuścić w wodzie, ale można je rozpuścić w substancjach organicznych (np. chloroform, eter etylowy, aceton czy benzen). Tłuszcze są estrami kwasów tłuszczowych i glicerolu – trójwartościowego alkoholu, który jest w stanie tworzyć estry z jedną, dwiema i trzema cząsteczkami kwasu tłuszczowego.

Kwasy tłuszczowe

Kwasy tłuszczowe są kwasami karboksylowymi. Większość z tych, które występują w tłuszczach to monokarboksylowe kwasy tłuszczowe. Można je podzielić w następujący sposób:

  • nasycone kwasy tłuszczowe – bez nienasycenia w łańcuchu (np. kwas stearynowy, masłowy, palmitynowy czy arachidowy),
  • mononienasycone (jednonienasycone) kwasy tłuszczowe (MUFA) – posiadają tylko jedno wiązanie podwójne w łańcuchu (np. kwas oleinowy),
  • wielonienasycone kwasy tłuszczowe (PUFA) – posiadają co najmniej dwa wiązania podwójne. Zalicza się do nich niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) (np. kwas linolowy, kwas, γ-linolenowy, α-linolenowy).

Czytaj także: Zadbaj o swoje serce

Podział tłuszczów ze względu na pochodzenie

Sterole to tłuszcze, których wspólną cechą jest występowanie w ich cząsteczkach szkieletu węglowego w postaci czterech sprzężonych pierścieni (steranu).

Tłuszczami roślinnymi określa się płynne substancje pochodzenia roślinnego, które uzyskuje się z różnych części roślin (np. nasion lub kiełków). Najwięcej oleju pozyskuje się z oliwki, orzeszków ziemnych, słonecznika, kukurydzy i soi. Oleje roślinne wykorzystuje się głównie jako tłuszcze jadalne, niemniej jednak są one również istotnym składnikiem kosmetyków.

Tłuszcze zwierzęce są to produkty, które uzyskuje się z organizmów zwierząt zarówno lądowych, jak i morskich. Są to mieszanki estrów wyższych kwasów tłuszczowych i gliceryny. U zwierząt tłuszcz występuje w formie tkanki tłuszczowej podskórnej. Jest on magazynowany jako zapasowy materiał energetyczny. Tłuszcze zwierzęce to np. masło, smalec, tran czy słonina.

Zapotrzebowanie na tłuszcze

Tłuszcze w diecie człowieka pełnią niezwykle istotne funkcje. Po pierwsze, dostarczają dużą ilość energii (z jednego grama tłuszczu człowiek uzyskuje około 37,7 kJ energii, a zatem znacznie więcej niż z węglowodanów i białka). Po drugie, są one głównym źródłem kwasów tłuszczowych, z których organizm syntetyzuje inne lipidy, a także glicerolu.

Spożywanie ich w zbyt dużej ilości, zwłaszcza tłuszczów nasyconych, może skutkować w otyłości i chorobach układu krążenia (np. miażdżycy). Osoby starsze i prowadzące mało aktywny tryb życia mają mniejsze zapotrzebowanie na tłuszcz.

W żywieniu zdrowych ludzi, którzy ciężko pracują fizycznie, a także u dzieci i młodzieży, tłuszcze powinny dostarczać nie więcej niż 35% ogólnej ilości spożytej energii.

Dzienny poziom zalecanego spożycia tłuszczu w różnym wieku

Mężczyźni:
•    10-12 lat – od 65 do 81 g
•    16-18 lat – od 82 do 117 g
•    26-61 lat – od 73 do 120 g

Kobiety:
•    10-12 lat – od 62 do 74 g
•    6-18 lat – od 72 do 95 g
•    26-61 lat – od 57 do 97 g

Czytaj także: Zdrowie na talerzu

Niezbędne tłuszcze w diecie

Tłuszcze nienasycone, a zwłaszcza niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) powinny stanowić minimum 3% całkowitej zawartości tłuszczu w zdrowej diecie, ponieważ ą one potrzebne do prawidłowego funkcjonowania organizmu.
NNKT pełnią następujące funkcje:

  • przyspieszają gojenie się ran i utrzymują prawidłowy stan skóry,
  • regulują gospodarkę wodną organizmu,
  • hamują agregację płytek krwi, a co za tym idzie przeciwdziałają tworzeniu się zakrzepów,
  • zmniejszają stany zapalne skóry,
  • zapobiegają występowaniu chorób nowotworowych, zwłaszcza raka okrężniczo-odbytniczego, raka sutka oraz prostaty,
  • regulują ciśnienie tętnicze krwi oraz poziom cholesterolu we krwi, a co za tym idzie przeciwdziałają wystąpieniu miażdżycy.

Niezdrowe kwasy tłuszczowe

Nie wszystkie kwasy tłuszczowe mają pozytywny wpływ na zdrowie człowieka. Negatywne działanie mają głównie tłuszcze trans oraz nasycone kwasy tłuszczowe. Te z nich, które zawierają się w pożywieniu dostarczają przede wszystkim energię, ale też są źródłem tak zwanych pustych kalorii.

Izomery trans kwasów tłuszczowych powstają na wskutek przemysłowej przeróbki tłuszczów. Są one groźne, a to z tego względu, że zwiększają ryzyko pojawienia się miażdżycy tętnic. Z tego powodu należy zdecydowanie ograniczyć ich spożycie.

Głównym źródłem izomerów trans nienasyconych kwasów tłuszczowych są utwardzone tłuszcze roślinne, a także produkty (np. pieczywo cukiernicze, batony, ciastka, pizza, hot-dogi, chipsy, hamburgery).

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

Reklama

Zapraszamy do współpracy z Portalem www.abcpracownika.pl, który propaguje zdrowy styl życia wśród osób aktywnych zawodowo. Intensywna praca, ciągły stres - powoduje, że wciąż szukają oni nowych sposobów na walkę ze skutkami stresu, poprawy stanu zdrowia oraz jakości codziennego życia.

Unikalny charakter portalu abcpracownika.pl oraz wysoka jakość merytoryczna umieszczonych informacji przyczyniają się do stałego wzrostu popularności serwisu. Zamieszczając reklamę w naszym serwisie uzyskują Państwo możliwość precyzyjnego dotarcia do dużej liczby użytkowników, jaką w przeważającej części stanowią pracownicy firm i korporacji.

Mają Państwo do wyboru różne formy reklamy internetowej, poczynając od standardowych form typu Banner, Billboard, tekst sponsorowany, a kończąc na zaawansowanych kreacjach layerowych.

Zapraszamy do współpracy! Prosimy o kontakt na: biuro@abcpracownika.pl.